|
|
Klonlama
 |
"Hücre hücre söyle bana, aynı senden var mı bende daha?" Vücudumuzdaki
hücrelere bu soruyu sorsak, hepsi birlikte "Var benden sende milyarlarca."
diye yanıt verirlerdi. Hücrelerimiz her ne kadar görünüşte birbirinden farklı
olsa da içlerinde taşıdıkları bilgi yani DNA hepsinde aynıdır. Çünkü hücrelerimizdeki
DNA'lar parmak izimiz gibi yalnızca bize aittir. Hücrelerimiz içindeki DNA'lar
bizi biz yapan özelliklerimizin bilgisini taşır. Bu durum tüm canlı varlıklar
için geçerlidir.
Son on yolda canlılar, hücreleri ve DNA üzerine bir çok araştırma yapılıyor.
Bu araştırmalardan şaşırtıcı sonuçlar elde ediliyor. Klonlama da işte şaşırtıcı
gelişmelerden biri.
|
 |
Peki Nedir Klonlama?
Eğer bilgiyi taşıyan bir DNA'yı vücut hücresinin içinden çıkarıp içi boşaltılmış
bir yumurta hücresinin içine koyarsak ve yumurta hücresinin büyüyüp gelişmesini
sağlarsak kopya bir canlı elde etmiş oluruz. Bu kopya canlıya klon denir.
Kısaca klonlar, canlı hücresinden alınan genetik malzemenin, içinden genetik
malzeme çıkarılan bir yumurta hücresine yerleştirilmesiyle yaratılır. Doğan
bebek yıllar sonra doğan tek yumurta ikizi gibidir.
Klonlama 1996'dan bu yana, bir çok memeli hayvan üzerinde yapıldı. İlk klonlanan
hayvan Dolly adında bir koyundu. Koyun ve domuzların yanında bilim adamları
zaman içinde inek ve fare de klonladılar. Biz acaba insanlar da klonlanabilir
mi diye düşünürken bilim adamlarına göre bu yalnızca bir zaman meselesi. Ancak
insan klonlamanın, insanlar üzerinde ne tür psikolojik sonuçlar yaratacağını
kimse bilmiyor. Kimileri klonlamanın yararlı bir şey olduğunu düşünürken, kimileri
de bunu zararlı buluyor.

Artık İnsanlar da mı Klonlanacak?
Teknolojik ve bilimsel gelişimler sonucu insanlar şimdiye kadar bir çok yarar
sağladı. İnsanlık için dev adımlar atıldı. Ama her tür gelişmenin insanlık için
yararlı olacağını söyleyemeyiz. Teknolojinin ve bilimin hangi insanlar tarafından
ve ne amaçlarla kullanıldığı, teknolojik ve bilimsel gelişmelerin yararlı olup
olmadığını belirler. İnsanların klonlanması heyecan verici bilimsel bir gelişme.
Ancak insan klonlamanın ne tür sonuçlar yaratacağını şimdiden kestirmek güç.

DNA Nedir?
DNA, deoksiribonükleik asit denilen çok karmaşık bir kimyasal maddenin kısa
yazılımıdır. Deoksiribo (D), nükleik (N), ve ait (A) yani DNA. DNA çok uzundur.
Tıpkı kıvrılmış bir merdivene benzer. Canlıya ait tüm bilgi DNA üzerinde saklıdır.
Canlının nasıl görüneceği, ne yiyeceği, nasıl büyüyeceği ve nasıl bir yerde
yaşaması gerektiği hep DNA tarafından belirlenir.
Tüm Canlıların DNA sı vardır. İnsanların, ağaçların, kedilerin, sivrisineklerin,
elmanın hatta bizi hasta yapan mikropların da DNA'sı vardır. Bazı canlıların
DNA'sı büyüktür, bazı canlıların DNA'sı küçüktür, çünkü bazı canlılar DNA'dan
daha çok komut almak zorundadır, bazıları da daha az komut almak zorundadır.

Hücre Nedir?
Bütün canlıların yaşayan en küçük canlı birimine hücre denir. Onu ilk defa 1665
yılında İngiliz bilim adamı Robert Hook, mantar dokusunda gözleyerek, boşluk
anlamına gelen hücre sözcüğünü kullandı. Gördüğü aslında yalnızca hücrenin ölü
çeperiydi.
Hücreler tek başına bulunabilir (bir hücreliler, bakteriler, bir hücreli mantarlar,
algler ve yüksek bitki ve hayvanların sperma ve yumurtaları). Çok hücrelilerde
olduğu gibi, belirli bir görevi yapmak için farklılaşmış hücre grupları (dokular)
şeklinde de bulunabilir. Çok hücrelilerin hücreleri birbirine hücre arası madde
ile bağlanmıştır (kemik ve kıkırdakta olduğu gibi) ya da bu madde aracılığıyla
ilişkidedir (kan ve lenfte olduğu gibi).
En küçük boylu hücreler gametler, bakteriler ve parazit bir hücrelilerdir.
Bazı silliler ve delikliler gözle görülebilir. En büyük hücre kuş yumurtasıdır.
Bugün yaşayanlardan deve kuşunun yumurtası ile 100 sene önce Madagaskar'da yaşayan
Aepyornis kuşunun sekiz litrelik yumurtası bilinen en büyük hücrelerdir. Bilinen
en uzun hücreler ise aksonlarıyla birlikte 1 m kadar uzunluktaki bazı sinir
hücreleridir.

Klonlama Tarihi
| 1938-1970 |
| 1938 |
Hans Speamann fantastik bir deney yapılabileceğini açıkladı.
Klonlama diyebileceğimiz bu deneyde orata ya da geç evredeki bir embriyonun
çekirdeği çıkarılarak bir yumurtaya aktarılıyordu. |
| 1952 |
Robert Briggs ve T. J. King ilk klonlama deneyini gerçekleştirdiler. İleri
aşamadaki bir kurbağa yumurtasının çekirdeği pipetle çekilerek çıkarıldı
ve başka bir kurbağa yumurtası içine aktarıldı. Ancak deney sonunda yumurta
gelişmedi. |
| 1970 |
Aynı deney yine kurbağalar üzerinde John Gordon tarafından denendi. Daha
iyi bir sonuç alındı. Kurbağa yumurtaları, iribaş olana kadar gelişti ama
daha sonra öldüler. |
| |
|
| 1980'ler |
| 1984 |
Steen Willadsen, olgunlaşmamış koyun embriyo hücrelerinden yaşayan bir
kuzu klonladığını açıkladı. Daha sonra Willadsen, inek, domuz, keçi, tavşan
ve rhesus maymunu da kullandı. Bu deneylerde çok hücreli koyun embriyosundan
çekirdek alınıp yumurta hücresine aktarılıyordu. Daha sonra hücre bölünmesi
başlıyor, fetus oluşuyor ve gelişme devam ediyordu. |
| |
|
| 1990'lar |
| 1994 |
Daha gelişkin embriyo hücrelerinin ilk klonlamasını Neal First gerçekleştirdi.
En az 120 hücrelik buzağı embriyosu klonlandı. Bu çok hücreli inek embriyosunun
çekirdeği çıkarıldı ve çekirdek yumurta hücresine aktarıldı. |
| 1996 |
Ian Wilmut, Neal First'in deneyini koyunlar üzerinde yaptı. Ancak embriyo
hücrelerinin çekirdeğini almak için hücrelerin duraklama dönemine gelmesini
bekledi. Sonra çekirdekleri çıkarıp yumurta hücresine aktardı. |
| 1997 |
Dr. Wilmut, 6 yaşındaki bir koyunun meme hücresinden klon üretti. Bu defa
çekirdek erişkin bir hücreden yani meme hücresinden alınıp yumurta hücresine
aktarılmıştı. Dolly 277 yumurta içinde tek hayatta kalan kuzuydu. Dolly'nin
oluştuğu hücre Ocak 1996'da birleştirilmişti. |
| 1997 Şubat |
Oregon Primat Merkezi'nden tek bir embriyo hücresinden iki rhesus maymunun
klonlandığı haberi geldi. |
1998,
7 Ocak |
Tıp doktoru G. Richard Seed, o günlerde anne rahminden aldığı insan embriyosunu
başka bir annenin karnına aktarıyordu. İnsan klonlamaya karşı duyduğu ilgiyi
ilan etti. Bu konudaki hassas denge, ahlakî tartışmalara yol açtı. Tartışmalar
sonucu Amerika Birleşik Devletlerinde insan klonlamaya karşı yasalar konuldu. |
| 1999 |
19 Avrupa ülkesi insanın genetik olarak kopyalanmasını yasaklayan sözleşmeyi
Paris'te imzaladı. |
Kaynaklar:
|
|
|